Apostil Tercümenin Yerine Geçer mi, Yoksa İkisine de mi İhtiyacınız Var?

Hayır, apostil bir tercümenin yerine geçmez. Apostil, Lahey Apostil Sözleşmesi kapsamında bir resmi belgenin kaynağını tasdik eder; tercüme ise o belgenin içeriğini başka bir dile aktarır, dolayısıyla iki işlem farklı görevler görür. Evraklarınızı teslim alan makam belgeyi kendi dilinde istiyorsa, yalnızca apostil bu talebi karşılamaz ve yanında mutlaka bir tercümeye de ihtiyacınız olur.

Bu, sık karşılaştığımız kafa karışıklıklarından biri, o yüzden açıkça ortaya koymakta fayda var: apostil tercümenin yerine geçer mi? Geçmez, ve bunun nedenini anlamak ilerideki pek çok tekrar işi önler. İki adım farklı soruları yanıtlar, farklı makamlar tarafından düzenlenir, bu yüzden yurt dışındaki ya da Türkiye'deki bir makam genellikle apostil ve yeminli tercüme birlikte ister.

Apostil gerçekte ne işe yarar

Apostil, bir resmi belge üzerindeki imzayı, imza sahibinin sıfatını ve mührü veya kaşeyi doğrulayan, böylece belgenin Lahey Apostil Sözleşmesi'ne taraf başka bir ülkede tanınmasını sağlayan bir belgedir. İçeriğin doğru olup olmadığını denetlemez ve dili değiştirmez. Türkiye'de idari belgeler için valilik, adli belgeler için ise adliye apostil düzenler. Sözleşmeye hangi ülkelerin taraf olduğunu Lahey Konferansı'nın apostil bölümünden teyit edebilirsiniz.

Sözleşme öncesinde bir belgenin yurt dışında kullanılabilmesi için bir dizi konsolosluk tasdik mührüne ihtiyaç vardı. Apostil bu zinciri tek bir belgeyle değiştirir. Tasdik zincirinin yerine geçer, tercümenin değil, ve bu makalenin konusu da tam olarak bu farktır.

Apostil yalnızca kaynağı tasdik ettiğinden, belgeye bir mühür ya da ek sayfa olarak eşlik eder ve teslim alan makama düzenleyen görevlinin gerçek olduğunu bildirir. Kaynak dili konuşmayan bir okuyucu için belgenin ne anlama geldiği hakkında hiçbir şey söylemez.

Burada bir sınır önemlidir. Apostil yalnızca Lahey Apostil Sözleşmesi'ne taraf ülkeler arasında işler. Belgeniz Sözleşme'ye taraf olmayan bir ülkeye gidiyorsa apostil uygulanmaz ve belge, bir konsoloslugun yürüttüğü eski konsolosluk tasdiki yolunu izler. Her iki durumda da tasdik adımı içeriği tercüme etmez.

Yeminli tercüme gerçekte ne işe yarar

Yeminli tercüme, belgenizin tüm içeriğini hedef dile aktarır ve mahkemeye kayıtlı bir tercüman tarafından hazırlanıp imzalanır; tercümeyi resmi işlemler için kullanılabilir kılan da budur. Türkiye'de yeminli tercüman, mahkemelere ve noterlere kayıtlıdır, böylece tercüme, makamın istediği yerde noter onayından geçebilir. Tercüme; isimleri, tarihleri, mühürleri ve şerhleri, mevcutsa apostili açıklayan bir notla birlikte yeniden üretir.

Yeminli tercüme bir özet ya da serbest anlatım değildir. Tercümanın kaşesini ve beyanını taşıyan, sadık ve eksiksiz bir aktarımdır; böylece bir noter ya da makam ona güvenebilir. Tercüman mahkemeye kayıtlı olduğundan, tercüme okuyucunun denetleyebileceği bir ağırlık taşır. Bu işi Türkçe yeminli tercüme olarak yürütüyoruz; belge yurt dışına gidiyorsa Türkçeye değil, gideceği ülkenin diline tercüme ediyoruz.

İki yön, iki farklı prosedür

Hangi makamın neyi, hangi sırayla düzenlediği, belgenin nereden başlayıp nereye gittiğine bağlıdır. Taslaklarda ve müşteri sorularında yurt dışına giden bir Türk belgesiyle Türkiye'ye gelen yabancı bir belge sık sık birbirine karıştırılır, oysa prosedürler ters yönde işler. Bu ikisini ayırmak, apostil ve yeminli tercümenin, tek başına değil birlikte, çoğu dosya için neden gerekli olduğunu görmenin en net yoludur.

Yurt dışında kullanılacak bir Türk belgesi

Yurt dışında kullanılacak bir Türk belgesi önce Türkiye'de tasdik edilir, sonra gideceği yer için tercüme edilir. Sıra genellikle şöyle işler:

1. Valilik idari bir belgeyi, adliye ise adli bir belgeyi apostiller. Lahey Sözleşmesi'ne taraf olmayan bir hedef için belgeyi bunun yerine bir konsolosluk tasdik eder.
2. Yeminli bir tercüman, belgeyi ve üzerindeki apostili ya da tasdiki, teslim alan makamın okuduğu dile aktarır.
3. Yurt dışındaki teslim alan makam, bu tercümenin yerel olarak ayrıca tasdik veya noter onayından geçmesini isteyip istemediğine kendisi karar verir.

Türkiye'de kullanılacak yabancı bir belge

Türkiye'de kullanılacak yabancı bir belge ters yönde ilerler: kendi ülkesinde tasdik edilir ve Türkiye'ye ulaştığında tercüme edilir. Sıra genellikle şöyle işler:

1. Belgenin düzenlendiği ülkedeki makam apostili verir, ya da o ülke Sözleşme'ye taraf değilse bir Türk konsolosluğu belgeyi tasdik eder.
2. Türkiye'de bir yeminli tercüman, apostili de belgenin bir parçası olarak yeniden üreterek Türkçe tercümeyi hazırlar.
3. Türk makamı, mahkemesi ya da sicili bu adımı istediğinde bir noter yeminli tercümeyi onaylar.

Her iki yönde de tasdik ve tercüme, farklı makamlar tarafından yürütülen ayrı işlemlerdir; başka bir dilde okuyan bir makamı bir tercüme yerine apostilin asla tatmin etmemesinin pratik nedeni de budur.

Öyleyse apostil tercümenin yerine geçer mi?

Apostil ve tercüme iki ayrı sorunu çözer, bu yüzden biri diğerinin yerine geçemez. Apostil bir köken sorusunu yanıtlar: bu belge gerçek mi ve gerçek bir görevliden mi geliyor? Tercüme ise bir anlam sorusunu yanıtlar: bu belge benim dilimde ne diyor? Teslim alan makam genellikle her iki yanıta da ihtiyaç duyar, bu yüzden apostili bir ikame olarak görmek yanlış bir seçime yol açar. Bazı kişiler tercüme yerine apostil sunmayı umuyor, oysa ikisi birbirinin yerine geçmez.

Almanya'ya giden bir Türk doğum belgesini düşünün. Türk valiliğinden alınan apostil, nüfus memurunun imzasının gerçek olduğunu doğrular. Alman makamı yine de Türkçe bir belgeyi okuyamaz, bu yüzden Almanca bir tercümeye ihtiyaç duyar. Peki bu durumda apostil tercümenin yerine geçer mi? Geçmez, ve neredeyse her sınır ötesi dosyada durum aynıdır: makamın beklediği şey apostil ve yeminli tercümenin birlikte sunulmasıdır.

Apostilden sonra ne zaman hala tercümeye ihtiyacınız olur

Teslim alan makam, belgenizin yazıldığı dilden farklı bir dilde çalışıyorsa, apostilden sonra hala tercümeye ihtiyacınız vardır. Apostil bu ihtiyacı ortadan kaldırmaz, hatta artırabilir de, çünkü apostilin kendisi düzenleyen ülkenin dilinde yazılır. Okuyucu kaynak dili konuşmuyorsa tercüme yerine apostil gönderemezsiniz. Tercümenin hala gerekli olduğu yaygın durumlar şunlardır:

• Türkiye'de apostillenmiş bir Türk belgesinin, başka bir dilde çalışan yurt dışındaki bir makama sunulması.
• Kendi ülkesinde apostillenmiş yabancı bir belgenin bir Türk noterine, mahkemesine ya da siciline sunulması.
• İçeriğin onaylı bir tercümesini isteyen bir üniversite için apostillenmiş bir diploma ya da transkript.
• Yurt dışında apostillenmiş ve yeminli Türkçe tercüme isteyen bir Türk makamına sunulan bir vekaletname.

Müşteriler sık sık apostilden sonra tercümeye hala ihtiyacım var mı diye soruyor; dürüst yanıt, teslim alan makamın hangi dili okuduğuna bağlı olduğudur. Asıl soru apostil tercümenin yerine geçer mi değil, makamın hangi tercüme türünü istediğidir. Kuralı koyan tercüman değil, makamdır.

Önce apostil mi, önce tercüme mi?

Genel uygulama olarak, önce asıl belge apostillenir, sonra tercüme edilir; böylece tercüme apostili de kapsar. Önce tercüme edip sonra apostil alırsanız, apostil belgeye okuyucunun anlamayabileceği bir dilde eklenir ve tamamlanmış tercüme onu açıklamaz. Apostilden sonra tercüme yapmak, yeminli tercümana apostil sertifikasını hedef dildeki belgenin bir parçası olarak yeniden üretme imkanı verir.

İstisnalar vardır ve karara teslim alan makam verir. Bazı makamlar tercümenin yerel olarak yapılıp noter onayından geçmesini ister, bu durumda sıra değişir. Bazı ülkeler de tercümenin kendisinin varış sonrası yerel olarak tasdik edilmesini ister; bu, kaynak ofisin değil teslim alan tarafın kararıdır.

Tecrübemize göre, bir dosyanın geri gelmesinin en sık nedeni, tercümenin apostilden önce yapılmış olması, böylece tamamlanan tercümenin apostilden hiç söz etmemesidir. Sıra çoğu kişinin beklediğinden daha önemlidir; bu yüzden apostilden sonra tercümeye hala ihtiyacım var mı ve ne zaman diye düşünüyorsanız, hiçbir şey damgalanmadan önce teslim alan makama sorun.

Apostilin kendisinin tercüme edilmesi gerekir mi?

Apostil sertifikasının kendisi de çoğu zaman tercüme edilmelidir. Apostil, düzenleyen makamın dilinde doldurulur ve başka bir ülkedeki teslim alan ofis bu metnin de belgeyle birlikte tercüme edilmesini isteyebilir. Apostilli belgenin tercümesi genellikle hem apostilin hem de altındaki belgenin tercüme edilmesi anlamına gelir.

Türk apostili standart başlıklar altında Türkçe yazılır ve yurt dışındaki bir ofis bunu okuyamayabilir. Hedef makamınız yalnızca kendi dilini okuyorsa, aksi söylenmedikçe apostilin de tercüme edilmesi gerektiğini varsayın ve sorun, çünkü gereklilikler ofisten ofise değişir. Apostil tercümenin yerine geçer mi sorusunun yanıtının hayır olmasının bir başka nedeni de budur: apostil, tercüme edilmesi gereken bir şey daha haline gelebilir.

Yeminli, onaylı ya da noter tasdikli: makam hangi tercümeyi istiyor

Yeminli, onaylı ve noter tasdikli tercümeler birbiriyle ilişkili ama aynı şey değildir, ve hangisini kabul edeceğine teslim alan makam karar verir. Terimler günlük kullanımda iç içe geçer, bu yüzden aşağıdaki tablo farkları sade bir dille ortaya koyuyor.

Noter onayı bir makamın belgeyi kabul edeceğini garanti etmez; yalnızca tercümanın imzasını doğrular, kabul kararı teslim alan kurumun elinde kalır. Noter onayı adımı için Türkçe noter onaylı tercüme sağlıyoruz, imzalı bir ofis onayının yeterli olduğu durumlarda ise Türkçe onaylı tercüme sunuyoruz.

Apostilli bir belgeyi nasıl ele alıyoruz

Bir müşteri apostilli bir belge gönderdiğinde, önce teslim alan makamın ne istediğini okuyarak başlarız, çünkü hedef dili ve tercümenin noter onayından geçmesi gerekip gerekmediğini bu belirler. Apostilli belgenin tercümesi bizim için rutin bir iştir: belgeyi ve apostili tek bir belge tercümesi olarak çeviriyor, her mühür ve şerhi yeniden üretiyor ve gerektiğinde noter adımını hazırlıyoruz.

Apostil ve yeminli tercüme birlikte ihtiyacı olan müşteriler sık sık hangisinin önce geldiğini soruyor, biz de sırayı hedef makamın kuralına göre teyit ediyoruz. Apostili biz düzenlemiyoruz ve noter onayı yapmıyoruz; apostili valilik ya da adliye düzenler, onayı noter verir, biz ise ikisinin arasında yer alan yeminli tercümeyi hazırlıyoruz. Net bir tarama gönderin ve bize hedef ülkeyi söyleyin, kapsamı ve süreci başlamadan önce teyit ederiz.

Apostil bir tercümenin yerine geçmez, ve ikisini birbirinin yerine kullanılabilir saymak çoğu gecikmenin nedenidir. Apostil belgenin gerçek olduğunu kanıtlar, tercüme onu okunabilir kılar, ve pek çok makam ikisini birlikte ister. Kendi dosyanız için apostil tercümenin yerine geçer mi sorusunu kesin olarak çözmenin güvenilir yolu, teslim alan makama hangi sırayı ve hangi tercüme türünü beklediğini sormak, ardından belgeyi tasdik ettirip tercüme ettirmektir.