Türkçe Akademik Çeviri

İki yön, iki ayrı belge seti

Akademik tercüme iki yönlüdür. Türkçeye: diplomasının denkliğini almak isteyen yabancı bir mezun Yükseköğretim Kurulu'na (YÖK) başvurur, okul düzeyindeki belgeler ise Millî Eğitim Bakanlığı'na (MEB) gider. Türk üniversitelerine başvuran yabancı öğrenciler ve çalışma izni dosyası bir mesleki niteliğe bağlı olan profesyoneller de hemen hemen aynı sete ihtiyaç duyar; yurt dışından eleman alan işverenler ve insan kaynakları ekipleri de bununla karşılaşır. Türkçeden: yurt dışındaki bir üniversiteye, burs programına ya da denklik kurumuna başvuran Türk öğrenci; diploma, transkript, ders içerikleri ve çoğu zaman e-Devlet'ten alınmış, karşı kurumun çevrim içi kontrol edebileceği barkodlu bir öğrenci belgesi gönderir.

Her iki yönde de en fazla ağırlığı transkript ve ders içerikleri taşır, çünkü değerlendirici unvanları değil, içeriği, kredileri ve ders saatlerini burada karşılaştırır. Dil yeterlilik belgeleri, referans mektupları, kayıt belgeleri ve tez materyali çoğu dosyayı tamamlar.

Denklik ve kabul: biçimi kim belirler

YÖK'e yapılan denklik başvuruları doğası gereği yoğun belge ister. Değerlendirici gerçekte ne okuduğunuzu tespit etmeye çalışır; bu nedenle transkriptin ve ders içeriklerinin tercümesi, sorgulandığını görene kadar aşırı gelebilecek bir ayrıntı düzeyinde aslına sadık olmalıdır. Türkiye'de kullanılacak yabancı bir diploma veya transkript normalde, gelmeden önce düzenlendiği ülkede alınmış bir apostil şerhi, ardından bir yeminli tercümanın yaptığı yeminli tercüme ve çoğu zaman noter onayı gerektirir.

Yurt dışında ise biçimi belgeyi alacak üniversite veya denklik kurumu belirler. Bazıları Türk üniversitesinin kendisinin göndereceği mühürlü transkriptler ister; bunun yerini bir tercüme tutamaz. Bazıları her ders için bir açıklama ister; bazıları yalnızca yeminli tercümeyi kabul ederken, diğerleri noter onayı ve valilikten apostil şerhi ister; bunu biz ayarlarız. Sipariş vermeden önce, mümkünse yazılı olarak, belgeyi alacak kuruma sorun. Bir yeterliliğin tanınıp tanınmayacağını ya da bir başvurunun kabul edilip edilmeyeceğini değerlendirmeyiz; noter onayı da kabulü garanti etmez. Bu kararı yetkili makam verir.

Notlar, krediler ve unvanlar: yardım etme isteği

Akademik tercümede en önemli disiplin, belgeyi iyileştirmeyi reddetmektir. Bir İngiliz 2:1 derecesi, 4,00'lük ölçekteki bir Türk notu ve bir Alman 1,3 notu birbirinin yerine geçmez; birini diğeri gibi aktarmak, iyi niyetle bile olsa, kaydı yanlış yansıtır. Kredi sistemleri, ders saatleri, not ölçekleri ve ders adları dönüştürülmeden, belgede göründükleri gibi aktarılır, çünkü dönüştürme tercümanın değil değerlendiricinin işidir. Türk transkriptlerinde Avrupa kredisi olan AKTS, ECTS olarak aktarılır; ulusal kredi ise kendi sütununda kalır. İkisini birleştirmek kaydı değiştirir.

Derece unvanları da aynı kuralı izler: tercüme edilmiş bir unvan, kulağa en yakın gelen yerel dereceyi değil, verilen yeterliliği tarif eder. Kaynak belgede karşılığı olmayan, kuruma özgü bir terim varsa, değerlendirici ikisini de görebilsin diye aslını tercümenin yanında koruruz. Bir belgenin pürüzsüzce yanıltıcı olmasındansa açıkça alışılmadık olması daha iyidir.

Akademik dosyalarda işler nerede ters gider

• Arka yüzdeki not anahtarı. Pek çok transkript, not ölçeğini ya da bir açıklamayı arka yüze basar. Yalnızca ön yüzün taranması, değerlendiricinin elinde anahtarı olmayan notlar bırakır.
• Pasaportla uyuşmayan isimler. Adınız, kurumunuzun adı, programınızın adı ve öğrenim tarihleriniz tercüme edilen her belgede aynı şekilde yer almalı ve pasaportunuzla örtüşmelidir. Asıl belgeler arasındaki farklılıkları sessizce eşitlemek yerine işaretleriz, çünkü asıl belgelerdeki bir tutarsızlığı açıklamanız gerekebilir.
• Yanlış yıllara ait ders içerikleri. Ders programları değişir; kayıtlı olduğunuz yıllarla örtüşmeyen ders içerikleri soru işaretleri doğurur.
• Yanlış sırayla atılan adımlar. Türkiye'ye apostil şerhi olmadan gelen yabancı bir diploma ya da belgeyi alacak kurum asıl belgeye apostil isterken tercümesine apostil alınmış bir Türk diploması, adımların tekrarlanması demektir.

Başlamak için neye ihtiyacımız var

Diploma ve transkriptin ön ve arka yüzüyle eksiksiz bir taraması; belgeyi alacak kurum istiyorsa ders içerikleri; adınızın pasaportunuzdaki yazılışı; belgeyi alacak üniversite veya makam ile yazılı gereklilikleri; Türkiye'de kullanılacak yabancı belgeler için de apostil şerhinin belgelerin üzerinde zaten bulunduğunun teyidi. Maliyet belgelere bağlıdır; bu yüzden teklif için belgeleri gönderin. Yeminli tercüme fiyatlarının nasıl belirlendiği yazımız, maliyeti neyin belirlediğini açıklar.

İlgili yazılar: YÖK tanınması için akademik belgelerin çevirisi ve akademik transkript çevirileri. Yabancı öğrenciler Türkiye'deki yabancılar için yeminli tercüme yazısıyla başlayabilir, ikamet izni belgelerini ise Göç ve İkamet Belgeleri Tercümesi sayfasında bulabilir; yurt dışına başvuran Türk öğrenciler ise yurt dışında kullanılacak Türkçe belgelerin tercümesi yazısıyla başlayabilir.