Türkiye'de Hukuki Tercüme

Hukuki tercüme uygulamada neleri kapsar

Hukuki işler iki yönlüdür. Türkçeye: bir Türk mahkemesi, noter, tapu müdürlüğü veya ticaret sicili için yabancı mahkeme kararları, boşanma kararları, sözleşmeler, vekâletnameler ve şirket kararları. Türkçeden: yurt dışındaki bir mahkemenin, hukuk bürosunun veya karşı tarafın okuması gereken mahkeme kararları, dilekçeler, bilirkişi raporları ve sözleşmeler. Türk mahkemeleri Türkçe çalışır: yabancı dildeki bir belge Türkçe tercümesiyle birlikte dosyaya sunulur, duruşmalar için ise mahkeme kendi tercümanını atar. Dosyaya sunulan bir tercüme, hâkim ve karşı taraf tarafından aslıyla satır satır karşılaştırılarak okunur.

Vekâletnameler

Türkiye'de kullanılmak üzere yurt dışında imzalanan bir vekâletnameye, imzalandığı ülkede apostil şerhi ya da konsolosluk tasdiki yaptırılır, ardından belge burada tercüme edilir. Yurt dışında kullanılmak üzere bir Türk noterinde imzalanan vekâletname ise tercüme edilir, tercüme bir noter tarafından onaylanır ve varış ülkesi istiyorsa ardından apostil şerhi ya da konsolosluk tasdiki gelir. Türkçe bilmeyen bir vekâlet veren, bir Türk noterinde imza attığında, noter yeminli bir tercüman bulunmasını ister; bkz. Türkçe Sözlü Çeviri ve Tercümanlık.

Miras dosyaları

Sınır ötesi bir tereke bir belge zinciri doğurur: yabancı bir ölüm belgesi, bir vasiyetname veya veraset belgesi, Türkiye tarafında veraset ilamı (mirasçılık belgesi olarak da bilinir) ve tapu kayıtları, yurt dışındaki mirasçılardan alınan vekâletnameler. Murisin ve her mirasçının adı, bu belgelerin tamamında ve pasaportlarda birbirini tutmalıdır. Tek bir farklı yazılış zinciri koparır.

Hukuki tercüme neden ayrı bir kategoridir

Her hukuki terim bir kurallar sisteminin içinde yer alır ve aynı İngilizce kelime, sonuçları esaslı biçimde farklı iki Türk hukuku kavramına karşılık gelebilir. Türkiye, kıta Avrupası kanunlarına dayanan bir kara hukuku sistemine sahiptir; çevirdiğimiz İngilizce metinlerin büyük kısmı ise Anglo-Sakson (common law) hukuk düzenlerinden gelir, bu yüzden çoğu zaman tam bir karşılık yoktur. Bir kavramın yerleşik bir Türkçe karşılığı varsa onu kullanırız. Yoksa terimi işlevi korunacak şekilde aktarırız ve belirsizlik esaslıysa, sessizce bir yorum seçmek yerine bunu işaretleriz. Tarafların çözmediği bir hukuki soruyu çözmek tercümanın işi değildir.

Tanımlı bir terim bir sözleşmede yüz kez geçebilir ve her seferinde, ilgili belgelerde de, birebir aynı şekilde aktarılmalıdır; böylece bir tadil metni, değiştirdiği sözleşmeyle uyum içinde okunur. Madde numaraları, atıflar ve ekler korunur, çünkü maddeleri yeniden numaralandıran bir tercüme tüm atıfları bozar.

Belgeyi alacak kurum hangi onayı ister

Mahkemeler ve kamu makamları normalde yeminli tercüme ister: bir Türk noteri huzurunda yemin etmiş ve tercümenin eksiksiz ve doğru olduğunu beyan eden bir yeminli tercümanın imzaladığı tercüme. Pek çoğu ayrıca noter onayı da ister; bu adımda noter, tercümanın imzasını ve sicil kaydını teyit eder, çevirinin sorumluluğu ise tercümanda kalır. Yurt dışında kullanım için ardından apostil şerhi gelebilir: mahkeme belgelerinde bunu adliyedeki adli yargı adalet komisyonu başkanlığı, idari belgelerde ve noter belgelerinde valilik veya kaymakamlık düzenler. Lahey Sözleşmesi'ne taraf olmayan ülkeler bunun yerine konsolosluk tasdiki ister. Bu adımları biz ayarlarız; işlemleri kendimiz yapmayız.

Hangi düzeyi kabul edeceğine ve apostilin hangi belgeye konacağına belgeyi alacak mahkeme, sicil veya yabancı makam karar verir. Sipariş vermeden önce, mümkünse yazılı olarak, kuruma sorun: sırası yanlış yapılan bir adım genellikle iki kez yapılır. Noter onayı, kabulü garanti etmez.

Hukuki dosyalarda işler nerede ters gider

• Atlanan şerhler. Kaşeler, kenar notları, bir karar üzerindeki kesinleşme şerhi ya da arka yüzdeki noter şerhi belgenin parçasıdır. Kenarları kesilmiş bir tarama, doğru ama eksik bir tercüme ortaya çıkarır.
• Kayan isimler. Bir tarafın adı bir sözleşme, bir pasaport ve bir sicil kaydı arasında tek bir harfle farklılaşabilir. Kimlik belgesini esas alırız ve asıl belgeler arasındaki uyumsuzlukları kendiliğimizden eşitlemek yerine işaretleriz; bunları avukatınızın açıklaması gerekebilir.
• Şirket bilgileri. Bir şirketin unvanı, hukuki türü ve imza yetkilisi sözleşmede, yönetim kurulu kararında, imza sirkülerinde ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde aynı şekilde yer almalıdır.
• Kaynağında alınmamış apostil. Yabancı bir mahkeme kararına veya vekâletnameye, burada tercüme edilmeden önce düzenlendiği ülkede apostil şerhi alınır. Bu adım sonradan Türkiye'de eklenemez.

Başlamak için neye ihtiyacımız var, neyi yapmıyoruz

Arka yüzler ve ekler dahil her sayfanın eksiksiz bir taraması; her tarafın pasaporttaki adı; tercümenin hangi mahkeme veya makam için ve hangi ülkede kullanılacağı; takvimin iş başlamadan önce teyit edilebilmesi için varsa sunma süresi; devam eden bir dosya için de önceki tercümeler veya büronuzun terim listesi.

Hukuki içerik gizlidir ve yalnızca üzerinde çalışan kişilerle paylaşılır. Hukuki danışmanlık vermiyoruz. Bir maddenin uygulanabilir olup olmadığı ya da bir başvurunun doğru yapılıp yapılmadığı yetkin bir avukatın cevaplayacağı sorulardır; tahmin yürütmek yerine bunu açıkça söyleriz.

İlgili yazılar: mahkeme evraklarının yeminli tercümesi ve Türkiye'de Apostil Hizmeti. Ayrıca bkz. Türkiye'deki yabancılar için yeminli tercüme, yurt dışında kullanılacak Türkçe belgelerin tercümesi ve hukuk büroları ile şirketler için kurumsal tercüme hizmetleri.